📖 Η ιστορία πίσω από το ντοκιμαντέρ

Υπάρχουν κάποιες ιστορίες που δεν σε αφήνουν ποτέ. Όσο κι αν προσπαθήσεις να τις αφήσεις πίσω, αυτές βρίσκουν πάντα τον τρόπο να επιστρέφουν στη ζωή σου.

Η δική μου ιστορία με τη Σόφκα ξεκίνησε το 2016, όταν έκανα τα πρώτα μου βήματα στο θέατρο. Εκείνη την περίοδο είχα την τύχη να γνωρίσω έναν άνθρωπο που με ενέπνευσε βαθιά και μου έδειξε τι σημαίνει να πιστεύεις στον εαυτό σου και στη δύναμη της δημιουργίας. Ο δάσκαλός μου, Γιάννης Κετικόγλου, υπήρξε ένας από τους ανθρώπους που σημάδεψαν την πορεία μου και τον ευχαριστώ από καρδιάς.

Σε ένα σεμινάριο θεάτρου και δημιουργικής γραφής μάς ζητήθηκε να γράψουμε ένα θεατρικό έργο. Την ίδια περίοδο ήμουν χορεύτρια στον Πολιτιστικό Σύλλογο Αμπελειών και αναζητούσα έμπνευση για το πρώτο μου θεατρικό κείμενο.

Μια μέρα, κατά τη διάρκεια της πρόβας, ακούστηκε η μελωδία της Σόφκας.

Θυμάμαι ακόμη εκείνη τη στιγμή. Ο χοροδιδάσκαλός μας, Ορέστης Στοϊωαννου, δίδασκε τα βήματα του χορού. Εγώ όμως δεν έβλεπα τίποτα γύρω μου. Άκουγα μόνο τη μελωδία. Ήταν από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που ένα καλλιτεχνικό έργο σε αγγίζει τόσο βαθιά ώστε νιώθεις πως κάτι αλλάζει μέσα σου.

Κάποια στιγμή ο Ορέστης μάς είπε:

«Η Σόφκα δεν είναι απλώς ένας χορός. Είναι μια αληθινή ιστορία.»

Εκείνο το βράδυ γύρισα σπίτι και άνοιξα αμέσως τον υπολογιστή μου. Άρχισα να ψάχνω πληροφορίες και βρήκα αρκετά άρθρα για την ιστορία του τραγουδιού και του χορού. Ήταν αρκετά για να γεννηθεί μέσα μου η πρώτη θεατρική παράσταση με θέμα τη Σόφκα.

Και κάπου εκεί η ιστορία σταμάτησε.

Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζα.

Λίγο αργότερα η ζωή με έφερε στο Λονδίνο. Ξεκίνησα από την αρχή μαζί με το παιδί μου και η Σόφκα έμεινε κλεισμένη σε ένα συρτάρι για χρόνια.

Όμως κάποιες ιστορίες δεν είναι γραφτό να μείνουν κρυμμένες.

Το 2023, όταν βρέθηκαν οι κατάλληλοι άνθρωποι στον δρόμο μου, το σενάριο βγήκε ξανά από το συρτάρι. Ξεκίνησαν οι πρόβες και η παράσταση ανέβηκε στο Λονδίνο. Καθώς όμως προχωρούσε η δουλειά, ένιωθα ότι κάτι έλειπε. Τα άρθρα που είχα διαβάσει δεν απαντούσαν σε όλα τα ερωτήματα που είχα.

Έτσι ξεκίνησε μια μεγάλη έρευνα.

Επικοινώνησα με συλλόγους, χοροδιδασκάλους και ανθρώπους της παράδοσης. Άλλοι με βοήθησαν. Άλλοι όχι. Κάποιοι μάλιστα μου έκλεισαν το τηλέφωνο μόλις άκουσαν τη λέξη «Σόφκα». 

Κάποια στιγμή άρχισα να αμφιβάλλω ακόμη και για την ίδια την ιστορία.

Μήπως τελικά είχα γράψει ένα παραμύθι;

Για τις ανάγκες της παράστασης αποφάσισα να ταξιδέψω στη Γρίβα, το χωριό της Σόφκας, ώστε να φωτογραφίσω τον τόπο και να χρησιμοποιήσω το υλικό στη σκηνή.

Εκείνη η επίσκεψη άλλαξε τα πάντα.

Το χωριό γιόρταζε τις Ρουσουλιές και στους δρόμους υπήρχε κόσμος, μουσικές και δρώμενα. Κοιτάζοντας σήμερα τις φωτογραφίες εκείνης της ημέρας, αναγνωρίζω πρόσωπα που τότε ήταν άγνωστα για μένα, αλλά αργότερα έγιναν πολύτιμοι συνεργάτες και συνοδοιπόροι στο ντοκιμαντέρ.

Κάποια στιγμή κάποιος μου φώναξε:

«Μπροστά σου είναι η κόρη της Σόφκας.»

Πάγωσα.

Θυμάμαι να κοιτάζω τη γυναίκα απέναντί μου και να συνειδητοποιώ πως η Σόφκα δεν ήταν μύθος. Δεν ήταν παραμύθι.

Ήταν αληθινή.

Και μπροστά μου στεκόταν η απόδειξη.

Γύρισα στο Λονδίνο με νέες πληροφορίες, φωτογραφίες και ένα αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορία που είχα πλέον στα χέρια μου. Η παράσταση παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία και σύντομα ξεκίνησε η προετοιμασία για μια νέα, εμπλουτισμένη εκδοχή της.

Όμως η ζωή είχε άλλα σχέδια.

Πόρτες έκλεισαν. Συνεργασίες δεν προχώρησαν. Και μόλις μία εβδομάδα πριν από τη δεύτερη παράσταση, η παρουσίαση ακυρώθηκε.

Ήμουν απογοητευμένη.

Παρόλα αυτά, η θεατρική ομάδα συγκεντρώθηκε στο θέατρο. Μαζί μας βρισκόταν και το Hellenic TV. Εκεί, μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, γεννήθηκε μια νέα ιδέα.

Αν κάποιοι αμφισβητούσαν την ιστορία της Σόφκας, τότε θα την καταγράφαμε.

Θα γινόταν ντοκιμαντέρ.

Και έγινε.

Στη συνέχεια βρέθηκαν στον δρόμο μου άνθρωποι που μου άνοιξαν τα σπίτια τους, τις καρδιές τους και τα οικογενειακά τους αρχεία. Μοιράστηκαν μαζί μου ιστορίες, φωτογραφίες, μνήμες και πολύτιμες μαρτυρίες. Χωρίς αυτούς το ντοκιμαντέρ δεν θα υπήρχε.

Κοιτάζοντας πίσω, νιώθω βαθιά ευγνωμοσύνη για όλους όσοι στάθηκαν δίπλα μου σε αυτό το ταξίδι.

Η Σόφκα με οδήγησε σε μέρη που δεν είχα φανταστεί ποτέ. Με έφερε κοντά σε ανθρώπους μοναδικούς. Με ταξίδεψε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Και μου χάρισε μερικές από τις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής μου.

Αν αυτή η ιστορία μου έμαθε κάτι, είναι πως όταν αγαπάς πραγματικά κάτι και του δίνεις την ψυχή σου, κάποια στιγμή θα βρει τον δρόμο του να ανθίσει.

Και η Σόφκα, μετά από τόσα χρόνια, βρήκε τον δικό της.

Υστερόγραφο

Κανένα ντοκιμαντέρ δεν δημιουργείται από έναν μόνο άνθρωπο.

Θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη στην οικογένεια της Σόφκας, στον Κώστα Κιόση, τον Χρήστο Άψη, τον Ορέστη Στοϊαννου, την οικογένεια Ασαρτζή και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Γρίβας για την πολύτιμη βοήθεια, τη στήριξη, τις γνώσεις και την εμπιστοσύνη τους.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσοι μοιράστηκαν μαζί μου τις ιστορίες, τις μνήμες, το αρχειακό υλικό και την αγάπη τους για την παράδοση. Χωρίς τη συμβολή τους, το ντοκιμαντέρ «Σόφκα» δεν θα είχε γίνει πραγματικότητα.

Αυτό το έργο ανήκει σε όλους όσοι πίστεψαν στην αξία αυτής της ιστορίας και βοήθησαν να διασωθεί και να μεταφερθεί στις επόμενες γενιές.

Χριστίνα Τσαρτσαράκη